Wybieram
świadomie.

Jak alkohol lub inne substancje wpływają na Twoją codzienność? Przyjrzyj się zdrowiu, relacjom, pracy i temu, jak odpoczywasz. Zacznij od faktów oraz własnych obserwacji.

Używanie, szkoda i uzależnienie

Te pojęcia nie są zamienne. Szkoda może wystąpić także u osoby bez rozpoznanego uzależnienia. O uzależnieniu nie przesądza pojedyncza sytuacja ani odpowiedź na pytanie z internetu. Ocena wymaga rozmowy ze specjalistą.

Co warto wiedzieć o zdrowiu

Alkohol może prowadzić do zatrucia i urazów, a długofalowo zwiększa ryzyko chorób wątroby, serca i niektórych nowotworów. Piwo i wino również zawierają etanol. Zmiana rodzaju napoju nie usuwa ryzyka; znaczenie mają także ilość i wzorzec picia.

Narkotyki i inne substancje mają różne działanie. Na przykład THC może pogarszać pamięć i myślenie oraz wywoływać lęk. Niewłaściwe używanie leków obejmuje m.in. przyjmowanie preparatu przepisanego komuś innemu. Leków uspokajających z grupy benzodiazepin nie należy łączyć z alkoholem ani nagle odstawiać bez konsultacji.

Samopoczucie i decyzje

Przypomnij sobie ostatnią sytuację, w której sięgnąłeś lub sięgnęłaś po substancję. Co działo się wcześniej? Chodziło o spotkanie, napięcie, nudę czy chęć odsunięcia trudnej rozmowy? Jak wyglądał następny dzień? Takie obserwacje możesz omówić ze specjalistą. Nie musisz wcześniej ustalać, jak nazwać swój problem.

Relacje, obowiązki i praca

Przyjrzyj się konkretnym sytuacjom: niedotrzymanej obietnicy, odwołanemu spotkaniu, zaległemu zadaniu, wydatkom, o których trudno rozmawiać. Czy używanie miało z nimi związek? Jeśli tak, opisz fakty i następstwa zamiast oceniać siebie jako człowieka.

Używanie nie oznacza automatycznie agresji ani przemocy. Alkohol i narkotyki nie usprawiedliwiają krzywdzenia innych. Jeśli Twoje bezpieczeństwo jest zagrożone, szukaj pomocy niezależnie od tego, czy druga osoba jest pod wpływem substancji.

Życie bez substancji i pierwszy krok po wsparcie

Niepicie nie wymaga szczególnego uzasadnienia. Możesz zaproponować inną formę spotkania, odmówić i poprosić otoczenie, by nie namawiało. Jeżeli zmiana sprawia trudność, skorzystanie z pomocy jest dostępnym następnym krokiem.

Zastanów się: czy używasz więcej, niż zamierzasz? Czy trudno Ci ograniczyć używanie? Czy kontynuujesz je mimo problemów? Odpowiedzi mogą pomóc rozpocząć rozmowę ze specjalistą. Przy objawach odstawiennych zmianę picia trzeba omówić z lekarzem.

Przejdź do pomocy dla siebie

Źródła tez zdrowotnych: WHO — Alcohol; NIDA — Drug Misuse and Addiction oraz Cannabis; NHS — Alcohol-use disorder; FDA — bezpieczeństwo benzodiazepin. Pełne odnośniki poniżej.

Rozmowa nie musi zaczynać się od podejrzeń. Warto poruszać temat alkoholu i narkotyków przy okazji pytań nastolatka, informacji z otoczenia czy planowania spotkania ze znajomymi. Wybierz spokojny moment i czas, w którym możesz wysłuchać odpowiedzi.

Gdy nastolatek pyta

Możesz zacząć: „Co już o tym słyszałeś lub słyszałaś?” oraz „Co chciałbyś lub chciałabyś wiedzieć?”. Odpowiadaj na konkretne pytania. Jeśli czegoś nie wiesz, zaproponuj wspólne sprawdzenie źródła. Fakty są bardziej przydatne niż opowieści mające wyłącznie przestraszyć.

Gdy opowiada o presji

Podziękuj za rozmowę. Zapytaj, co dokładnie się wydarzyło i jakiej pomocy potrzebuje. Możecie przećwiczyć krótkie zdania: „Nie, dzięki”, „Nie piję”, „Nie namawiaj mnie”. Ustalcie także, gdzie może odejść i do kogo zadzwonić. Nie oceniaj jego znajomych na podstawie jednej relacji.

Jasne zasady i plan bezpieczeństwa

Powiedz wprost, że nie zgadzasz się na używanie alkoholu i narkotyków. Wyjaśnij zasady dotyczące spotkań, kontaktu i powrotu. Uzgodnijcie, co zrobić, gdy ktoś namawia, kierowca jest pod wpływem lub komuś robi się źle. Zadbaj o to, by obawa przed karą nie blokowała wezwania pomocy w zagrożeniu.

Konsekwencje naruszenia zasad omawiaj spokojnie i bez upokarzania. Rozmowa o odpowiedzialności może odbyć się wtedy, gdy sytuacja jest już bezpieczna. Publiczne zawstydzanie i przesłuchiwanie przy innych osobach utrudnia kontakt.

Gdy zauważasz zmianę

Opisz obserwację: „Widzę, że ostatnio często nie śpisz i opuszczasz zajęcia. Martwię się. Co się dzieje?”. Zmiany zachowania mogą mieć wiele przyczyn i same nie potwierdzają używania. Zapytaj o samopoczucie, codzienne trudności i bezpieczeństwo.

Jeśli dowiesz się o użyciu, najpierw sprawdź stan zdrowia. Później zapytaj o okoliczności i uzgodnij dalsze kroki. Nie musisz samodzielnie rozstrzygać, czy doszło do uzależnienia. Konsultacja może pomóc uporządkować sytuację i dobrać reakcję.

Wsparcie także dla dorosłego

Rodzic może potrzebować własnej rozmowy: o bezradności, konfliktach, swoim piciu albo sposobie stawiania granic. Nie musisz czekać, aż nastolatek zgodzi się na konsultację, żeby zapytać specjalistę o pomoc dla siebie.

Sprawdź lokalne wsparcie dla rodzin i młodzieży

Profilaktyka obejmuje szkoły i rodziny, ale także dorosłych mieszkańców poza środowiskiem szkolnym. Urząd, pomoc społeczna, biblioteka, instytucja kultury czy organizacja społeczna mogą pomóc dotrzeć do osób, które nie szukają porad wychowawczych.

Najpierw rozpoznaj odbiorcę

Dorosły bez dzieci potrzebuje informacji o własnym zdrowiu i używaniu. Rodzic może szukać pomocy dla siebie, a nie dla nastolatka. Młoda osoba może chcieć porozmawiać o presji, nie ujawniając własnych doświadczeń. Nie zakładaj z góry powodu kontaktu.

Wspólny język

Przekaz kampanii obejmuje alkohol, narkotyki i inne substancje, ich różne zagrożenia oraz możliwości wsparcia. Promujemy nieużywanie i szacunek dla odmowy. Unikamy etykietowania mieszkańców, diagnozowania po wyglądzie oraz zapewnień, że wystarczy silna wola.

Pierwsza reakcja

Gdy ktoś zgłasza niepokój, znajdź warunki do spokojnej rozmowy. Zapytaj, jakiej informacji lub pomocy potrzebuje. Nie wymagaj opowiadania osobistej historii przy innych osobach. Jeśli sytuacja wykracza poza Twoje kompetencje, wskaż właściwy kontakt.

Przykład: dorosłemu zaniepokojonemu piciem pokaż ścieżkę „dla mnie”. Bliskiej osobie wyjaśnij, że może szukać wsparcia także dla siebie. Nastolatkowi pomóż znaleźć zaufanego dorosłego i dostępnego specjalistę. Nagłe zagrożenie życia lub zdrowia wymaga kontaktu z numerem 112.

Jak korzystać z treści

Artykuł dla mieszkańców kieruj do kanałów ogólnomiejskich i osób dorosłych. Wskazówki dla rodziców udostępniaj w miejscach kontaktu z opiekunami. Część młodzieżowa służy rozmowie o odmowie, planie bezpieczeństwa i wsparciu. Zawsze podawaj bezpośredni odnośnik do właściwej części oraz dostępny numer telefonu.

Współpraca i aktualność

Ustal w swoim zespole, kto sprawdza kontakty, odpowiada na pytania o kampanię i aktualizuje publikacje. Przed przekierowaniem mieszkańca potwierdź aktualne możliwości placówki. Nie twórz nieformalnej listy osób używających substancji ani nie przekazuj ich danych bez właściwej podstawy.

Współpraca instytucji ma ułatwiać dotarcie do wiedzy i pomocy. Nie zastępuje diagnozy, leczenia ani działania poszczególnych służb w ramach ich kompetencji.

Przejdź do wskazówek publikacji · Sprawdź aktualny kontakt pomocowy